‘Heilige identiteiten op weg naar een shariastaat?’ van Machteld Zee Is een krachtig pleidooi tegen de (verdere) invoering van de sharia in Europa. Het is vooral ook een waarschuwing dat we niet moeten denken dat het allemaal vanzelf wel goed zal komen. Machteld Zee schrijft dat het belangrijk is dat we ons verdiepen in wat de sharia precies is en hoe het al concreet wordt uitgevoerd in Europese shariarechtbanken. ‘Heilige identiteiten op weg naar een shariastaat?’ is een goed beginpunt voor eenieder die geïnteresseerd is in de opkomst van deze in mist gehulde parallelle rechtsorde.

Zee heeft een uniek inkijkje gekregen in het functioneren van de shariarechtbanken, die in Engeland al volop actief zijn. Helaas is het niet makkelijk om zo’n rechtszitting bij te wonen. Daarom heeft Zee een tamelijk beperkt aantal casussen om met grote zekerheid conclusies te trekken over hoe kwalijk deze rechtbanken in de praktijk nou eigenlijk zijn. Toch is daar niet alles mee gezegd. Men zou de vraag kunnen stellen waarom het toch zo moeilijk is om deze rechtszittingen bij te wonen. Hebben ze iets te verbergen? Misschien. Uit haar ervaringen in de Londonse shariaraad (Islamic Sharia Counsil, ISC) komen enige zaken naar voren waar wij als westerlingen van opkijken.

Vrouwenrechten in Sharia

Machteld Zee laat zien hoe lastig het is voor vrouwen om onder een islamitisch huwelijk uit te komen, terwijl geweld tegen vrouwen binnen het huwelijk kennelijk schering en inslag is. De indruk die we krijgen van de Birminghamse shariaraad is daarentegen liberaler te noemen. In elk geval kan men zich de vraag stellen of het wenselijk is om de taak van de rechterlijke macht te delegeren; of dat het wenselijk is dat een Nederlands rechter een vrouw doorverwijst naar de ISC om haar recht te halen (zoals in 2016 gebeurde). Het boek is de moeite alleen al waard omwille van haar unieke verslag van de Engelse shariaraden.

Wahabisme

Ook weet Machteld Zee een goed beeld te schetsen van de inspanningen van Saoedi-Arabië om het wahabisme in het Westen en elders in de wereld te verspreiden. Het Wahabisme is een zeer fundamentalistische en conservatieve stroming binnen de islam. Door onder andere predikers te sturen en instellingen en moskeeën uit de grond te stampen, probeert het land ook ver buiten haar eigen grenzen de sharia te bevorderen, vrijheid van godsdienst en meningsuiting te beperken en haar eigen rol als leider van de islamitische wereld te versterken. Dat is een terechte analyse en de aandacht die Machteld Zee voor dit onderwerp vraagt is dan ook niet misplaatst.

Kritiek

Sommigen plaatsen wel enkele kanttekeningen bij dit boek. Haar beschrijving van de islam mist volgens hen enige noodzakelijke nuance. Bijvoorbeeld wanneer taqiyya wordt behandeld. Het begrip betekent min of meer dat een moslim over zijn geloof kan liegen om de vijand te misleiden.

Het is een onrustgevend idee, dat zou kunnen leiden tot een categorisch wantrouwen ten opzichte van alle moslims. Er zullen zeker mensen zijn die op schimmige wijze de taqiyya gebruiken om een samenleving te creëren die haaks staat op de westerse waarden, maar hen gaat het een tikkeltje ver om dit als de stuwende kracht achter islamisering te zien. Marcel Hulspas, die zelf ook het wahabisme kritiseert, had deze nuance bijvoorbeeld graag duidelijker gezien, zoals hij uiteenzet in zijn recensie getiteld ‘complotdenken met Machteld Zee‘.

Om te beoordelen hoe genuanceerd deze harde kwalificatie zelf is, zult u het boek moeten lezen. In elk geval is het van grote waarde dat Machteld Zee deze zaken in heldere bewoording (en met humor) weet te benoemen. De reacties die het opwekt, geeft alleen maar aan dat de discussie hierover nog lang niet gevoerd is. De islam is een complexe religie met meerdere aspecten en Zee heeft één aspect daarvan heel goed weten te belichten. ‘Heilige identiteiten op weg naar een shariastaat?’ legt de vinger op een zere wond die niet velen durven aanraken.